Công nghệ quét 3D trong khảo sát địa hình: Quy trình và ứng dụng thực tế

Khảo sát địa hình là bước quan trọng trong xây dựng, quy hoạch và phát triển hạ tầng, giúp xác định đặc điểm bề mặt, cao độ và hiện trạng khu vực. Bên cạnh các thiết bị trắc địa truyền thống, công nghệ quét 3D đang được ứng dụng để thu thập dữ liệu không gian với mật độ điểm đo cao, hỗ trợ xây dựng bản đồ và mô hình địa hình chi tiết. Vậy công nghệ này có ưu điểm gì, được ứng dụng ra sao và quy trình triển khai như thế nào? 

1. Khảo sát địa hình là gì? Vai trò trong xây dựng và quy hoạch

Khảo sát địa hình là quá trình thu thập dữ liệu về hình dạng, độ cao và các đặc điểm tự nhiên, nhân tạo trên một khu vực. Kết quả khảo sát được thể hiện dưới dạng bản đồ địa hình, mặt cắt, đường đồng mức hoặc mô hình số, tùy theo mục đích sử dụng.

Các thông tin cần thu thập bao gồm cao độ, độ dốc, đường đồng mức, sông suối, ao hồ, đồi núi và các đối tượng nhân tạo như đường giao thông, cầu, nhà ở, công trình hạ tầng. 

Dữ liệu khảo sát địa hình là cơ sở để lập phương án thiết kế, tính toán khối lượng đào đắp, bố trí công trình và đánh giá điều kiện thi công. 

Trong quy hoạch, dữ liệu này hỗ trợ phân tích địa hình, thoát nước và sử dụng đất. Với công trình đang vận hành, kết quả khảo sát còn giúp cập nhật hiện trạng, theo dõi biến đổi bề mặt và phục vụ công tác quản lý hạ tầng.

Trước đây, việc khảo sát địa hình chủ yếu dựa vào các phương pháp đo đạc thủ công và thiết bị trắc địa truyền thống. Ngày nay, công nghệ quét laser 3D, LiDAR, chụp ảnh đo đạc và hệ thống định vị vệ tinh giúp thu thập dữ liệu nhanh hơn, chi tiết hơn và giảm đáng kể công sức tại hiện trường.

Thu thập dữ liệu địa hình phục vụ thiết kế và quy hoạch 

Thu thập dữ liệu địa hình phục vụ thiết kế và quy hoạch 

2. So sánh các công nghệ và thiết bị sử dụng trong khảo sát địa hình hiện nay

Mỗi công nghệ khảo sát có nguyên lý đo, phạm vi hoạt động và khả năng thu thập dữ liệu khác nhau. Việc lựa chọn thiết bị cần căn cứ vào diện tích khu vực, điều kiện địa hình, độ chính xác yêu cầu, mức độ chi tiết và ngân sách dự án.

Công nghệ, thiết bị

Ưu điểm

Hạn chế

Ứng dụng và không gian phù hợp

Quét laser 3D và LiDAR

Thu thập dữ liệu 3D chi tiết, mật độ điểm cao

Chi phí xử lý và thiết bị có thể cao

Công trình, địa hình phức tạp, đường sá và khu vực rộng

Đo ảnh và UAV

Khảo sát diện rộng, tạo bản đồ ảnh và mô hình 3D

Phụ thuộc thời tiết, ánh sáng và vật cản

Công trường, khu đất rộng, mỏ khai thác

GNSS

Xác định tọa độ khá nhanh trên diện tích rộng

Khó đo chính xác khi tín hiệu bị che khuất

Khu vực ngoài trời thông thoáng, thiết lập điểm khống chế

Máy toàn đạc điện tử

Đo góc và tọa độ, khoảng cách chính xác

Cần tầm ngắm phù hợp, đo nhiều điểm có thể mất thời gian

Khu đất xây dựng, đo chi tiết và bố trí công trình

Trong thực tế, các công nghệ thường được kết hợp để bổ sung dữ liệu cho nhau. Chẳng hạn, GNSS xác định tọa độ điểm khống chế, máy toàn đạc đo các điểm chi tiết, còn máy quét laser 3D thu thập dữ liệu bề mặt với mật độ cao. Việc phối hợp phù hợp giúp nâng cao chất lượng dữ liệu khảo sát và đáp ứng yêu cầu của từng dự án.

Mô hình địa hình 3D phục vụ quản lý và phát triển hạ tầng 

Mô hình địa hình 3D phục vụ quản lý và phát triển hạ tầng 

3. Lợi ích của công nghệ quét 3D so với phương pháp khảo sát truyền thống 

So với phương pháp đo đạc từng điểm, công nghệ quét 3D có khả năng thu thập hàng triệu điểm dữ liệu trong không gian, tạo thành đám mây điểm mô tả bề mặt địa hình và các đối tượng xung quanh. 

Nhờ đó, kỹ sư có thêm dữ liệu để phân tích hiện trạng, xây dựng mô hình và kiểm tra các thông số cần thiết cho dự án. 

  • Rút ngắn thời gian khảo sát: Thu thập nhiều điểm đo trong thời gian ngắn, giảm khối lượng đo thủ công tại hiện trường.
  • Tăng độ chi tiết dữ liệu: Ghi nhận địa hình, độ dốc, mái taluy và công trình hiện hữu với mật độ điểm cao.
  • Hạn chế khảo sát bổ sung: Cho phép trích xuất thêm thông tin từ dữ liệu đã quét mà không cần quay lại hiện trường nếu dữ liệu đáp ứng yêu cầu.
  • Hỗ trợ kiểm tra hiện trạng: So sánh dữ liệu quét với mô hình thiết kế hoặc kết quả khảo sát ở các thời điểm khác nhau để xác định sai lệch.
  • Tái sử dụng dữ liệu số: Phục vụ lập bản đồ, dựng mô hình 3D, tính khối lượng và quản lý công trình trong nhiều giai đoạn.

4. Ứng dụng công nghệ scan 3D trong khảo sát địa hình 

Tùy theo mục đích sử dụng dữ liệu, khảo sát địa hình được chia thành nhiều loại.

  • Khảo sát vị trí: Thu thập thông tin hiện trạng khu đất và công trình, hỗ trợ cập nhật hồ sơ hoặc phục vụ thủ tục quy hoạch, cấp phép.
  • Khảo sát phục vụ kỹ thuật và xây dựng: Cung cấp dữ liệu địa hình để thiết kế đường sá, cầu, tòa nhà, hệ thống cấp thoát nước và hạ tầng kỹ thuật.
  • Khảo sát bằng viễn thám: Sử dụng dữ liệu vệ tinh hoặc cảm biến trên không để nghiên cứu các khu vực rộng lớn, kể cả những nơi khó tiếp cận.
  • Khảo sát mỏ và khai thác đá: Lập bản đồ mỏ lộ thiên hoặc hầm mỏ, hỗ trợ lập kế hoạch khai thác, quản lý an toàn và môi trường.
  • Khảo sát tính toán thể tích: Xác định thể tích đất, đá, cát hoặc vật liệu trong khu vực, phục vụ tính toán khối lượng đào đắp và khai thác.
  • Khảo sát môi trường: Ghi nhận địa hình, thảm thực vật, khu vực ngập lụt và tình trạng xói mòn để phục vụ theo dõi, đánh giá và quản lý môi trường.

Việc lựa chọn loại khảo sát cần căn cứ vào mục tiêu dự án, phạm vi địa lý và yêu cầu về độ chính xác. Một khu vực có thể cần kết hợp nhiều phương pháp để đáp ứng đầy đủ yêu cầu kỹ thuật.

Khảo sát địa hình bằng công nghệ quét 3D hiện đại 

Khảo sát địa hình bằng công nghệ quét 3D hiện đại 

5. Quy trình khảo sát địa hình bằng công nghệ quét 3D hiện đại 

Để tạo ra dữ liệu địa hình có giá trị sử dụng, quá trình khảo sát cần được thực hiện theo trình tự từ chuẩn bị, thu thập đến xử lý và kiểm tra chất lượng. Mỗi bước đều ảnh hưởng đến độ chính xác của kết quả cuối cùng.

Bước 1: Khảo sát sơ bộ và xác định yêu cầu

Thu thập bản đồ, tài liệu đo đạc hiện có và xác định ranh giới khu vực cần khảo sát. Làm rõ mục đích sử dụng, độ chính xác, mật độ dữ liệu và định dạng bàn giao để lựa chọn thiết bị phù hợp.

Bước 2: Thiết lập hệ tọa độ và phương án quét

Xác định hệ tọa độ, cao độ tham chiếu và các điểm khống chế cần thiết. Lựa chọn vị trí đặt máy, phạm vi quét và khoảng cách giữa các trạm để hạn chế vùng khuất, bảo đảm khả năng liên kết dữ liệu.

Bước 3: Thu thập các dữ liệu ngay tại hiện trường

Tiến hành quét laser 3D tại các vị trí đã xác định. Với khu vực rộng, địa hình khó tiếp cận hoặc cần dữ liệu bổ sung, có thể kết hợp thiết bị bay không người lái, GNSS và máy toàn đạc. Kiểm tra dữ liệu ngay tại hiện trường để phát hiện khu vực còn thiếu.

Bước 4: Xử lý và xây dựng mô hình 3D

Liên kết các lần quét, đưa dữ liệu về hệ tọa độ thống nhất, loại bỏ điểm nhiễu và phân loại điểm mặt đất khi cần. Từ đám mây điểm đã xử lý, kỹ sư tạo mô hình địa hình, đường đồng mức, mặt cắt hoặc các sản phẩm theo yêu cầu dự án.

Bước 5: Kiểm tra chất lượng dữ liệu và thực hiện bàn giao

Đối chiếu dữ liệu với các điểm kiểm tra độc lập, đánh giá sai số tọa độ và cao độ, đồng thời rà soát những khu vực thiếu dữ liệu. Sau khi đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, xuất bản đồ, mô hình và các tệp dữ liệu theo định dạng đã thống nhất với khách hàng.

Lưu ý, dữ liệu quét dày đặc không đồng nghĩa với độ chính xác tuyệt đối cao. Kết quả cần được kiểm chứng bằng các điểm đo phù hợp và đánh giá theo tiêu chí của dự án. Đây là bước quan trọng để bảo đảm dữ liệu có thể sử dụng trong thiết kế, thi công và các công việc kỹ thuật tiếp theo

6. Dịch vụ quét 3D phục vụ thu thập dữ liệu hiện trạng tại 3D PRO

3D PRO cung cấp dịch vụ quét 3D và thiết kế ngược theo yêu cầu, hỗ trợ doanh nghiệp số hóa hiện trạng, thu thập dữ liệu hình học và chuyển đổi dữ liệu quét thành mô hình 3D phục vụ thiết kế, kiểm tra và sản xuất. 

Giải pháp phù hợp với các đơn vị cần tái tạo mô hình từ vật thể thực, xây dựng dữ liệu kỹ thuật hoặc xử lý những đối tượng có hình dạng phức tạp. 

3D PRO cung cấp các dịch vụ trọn gói như:

  • Thu thập dữ liệu hiện trạng: Ứng dụng công nghệ quét 3D để ghi nhận hình dạng, kích thước và đặc điểm hình học của đối tượng, làm cơ sở xây dựng dữ liệu số.
  • Xử lý dữ liệu quét 3D: Chuyển dữ liệu thu thập thành mô hình 3D, phục vụ phân tích hình học, kiểm tra hiện trạng và các công việc kỹ thuật tiếp theo.
  • Thiết kế ngược và dựng mô hình CAD: Tái tạo mô hình kỹ thuật từ dữ liệu quét, hỗ trợ thiết kế, chỉnh sửa và chế tạo chi tiết.
  • Bàn giao dữ liệu kỹ thuật: Cung cấp các định dạng STL, STP, X_T và bản vẽ 2D theo yêu cầu, phục vụ thiết kế, gia công CNC và sản xuất.

Tóm lại, công nghệ quét 3D đang góp phần nâng cao hiệu quả khảo sát địa hình nhờ khả năng thu thập dữ liệu chi tiết, xây dựng mô hình hiện trạng và hỗ trợ phân tích kỹ thuật. Để khai thác hiệu quả công nghệ này, doanh nghiệp cần lựa chọn phương pháp khảo sát phù hợp với yêu cầu thực tế của dự án. Liên hệ 3D PRO để được tư vấn giải pháp quét 3D, số hóa hiện trạng và thiết kế ngược, đáp ứng nhu cầu xử lý dữ liệu và triển khai các công việc kỹ thuật.

>>> Giảm 70% tiến độ khảo sát địa hình cùng dịch vụ quét 3D 

Chi tiết liên hệ:

Công ty TNHH 3DPRO(3DPRO CO.,LTD)

Website: https://3dpro.com.vn

Hotline - Zalo - LINE - Telegram - WhatsApp - Viber - Kakaotalk:
Mr.Tùng: 0879992700| Mr.Hải: 0976 436 835
Email: tungvt3dpro@gmail.com|hai3dpro@gmail.com

Đánh giá Công nghệ quét 3D trong khảo sát địa hình: Quy trình và ứng dụng thực tế
Chọn đánh giá của bạn
Zalo
Vui lòng chờ trong giây lát ...